Mùa mưa là thời điểm các loại nấm hoang dại phát triển mạnh trên địa bàn tỉnh Gia Lai, đặc biệt tại các xã phía Tây của tỉnh - nơi có diện tích rừng tự nhiên, rừng sản xuất và nương rẫy rộng lớn. Sau những trận mưa đầu mùa, nhiều loại nấm mọc tự nhiên xuất hiện dày đặc trong rừng, ven suối, trên nương rẫy và cả quanh khu vực vườn nhà. Trong số đó có nhiều loài nấm độc có hình dạng rất giống nấm ăn được, khiến người dân khó phân biệt bằng mắt thường.

Tại các xã phía Tây tỉnh Gia Lai, một bộ phận người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn còn có thói quen thu hái nấm mọc tự nhiên để làm thực phẩm hoặc bán. Tuy nhiên, việc nhận biết nấm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm dân gian nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc. Thực tế, hằng năm trên cả nước vẫn ghi nhận nhiều vụ ngộ độc do ăn nấm rừng, trong đó có những trường hợp ngộ độc nặng dẫn đến suy gan, suy thận, thậm chí tử vong. Vì vậy, người dân tuyệt đối không nên thu hái, chế biến và sử dụng các loại nấm mọc tự nhiên khi chưa xác định chắc chắn là nấm ăn được.

Nấm độc rất khó nhận biết

Ở Việt Nam đã ghi nhận khoảng 50–100 loài nấm độc, trong đó có nhiều loài chứa độc tố gây tổn thương gan, thận, thần kinh và có thể dẫn đến tử vong như nấm độc tán trắng, nấm trắng hình nón và một số loài thuộc chi Amanita.

Độc tố có trong toàn bộ cây nấm, gồm mũ nấm, phiến nấm, cuống, vòng cuống và bao gốc. Hàm lượng độc tố có thể thay đổi theo điều kiện thời tiết, môi trường và giai đoạn phát triển của nấm. Nhiều loài nấm độc có hình dạng, màu sắc rất giống nấm ăn được nên rất khó phân biệt.

Đặc biệt, các quan niệm như nấm bị sâu ăn thì không độc, nấm đổi màu khi nấu với bạc, hành, tỏi hoặc có vị ngon thì ăn được đều không có cơ sở khoa học và không thể dùng để nhận biết nấm độc.

Dấu hiệu ngộ độc nấm

Sau khi ăn nấm độc, các triệu chứng có thể xuất hiện rất sớm, chỉ sau 30 phút đến vài giờ, nhưng cũng có trường hợp xuất hiện muộn sau 6–24 giờ. Thời gian xuất hiện triệu chứng càng muộn thì nguy cơ ngộ độc nặng càng cao.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

Ø Đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều.

Ø Tiêu chảy nhiều lần, có thể lẫn máu.

Ø Mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi.

Ø Khát nước, chân tay lạnh.

Ø Co giật, khó thở hoặc rối loạn ý thức.

Ø Tiểu ít hoặc không tiểu được.

Ø Trường hợp nặng có thể suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong. 

   Xử trí khi nghi ngờ ngộ độc nấm

Khi phát hiện người ăn phải nấm nghi là nấm độc cần thực hiện ngay các biện pháp sau:

Ø Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và điều trị kịp thời.

Ø Đưa tất cả những người cùng ăn nấm đến cơ sở y tế, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.

Ø Mang theo phần nấm còn lại, thức ăn chế biến từ nấm hoặc mẫu nấm đã thu hái để hỗ trợ xác định nguyên nhân.

Ø Không tự ý điều trị tại nhà hoặc chờ triệu chứng tự hết vì có nhiều loại nấm độc gây tổn thương gan, thận sau nhiều giờ mới biểu hiện rõ.

Khuyến cáo phòng ngừa

Để chủ động phòng, chống ngộ độc nấm trong mùa mưa, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Gia Lai khuyến cáo người dân:

Ø Tuyệt đối không thu hái và sử dụng các loại nấm mọc tự nhiên khi chưa xác định chắc chắn là nấm ăn được.

Ø Không ăn thử các loại nấm lạ.

Ø Không tin vào các kinh nghiệm truyền miệng để phân biệt nấm độc.

Ø Không hái nấm còn non vì rất khó nhận biết đặc điểm của từng loài.

Ø Chỉ sử dụng nấm có nguồn gốc rõ ràng, được nuôi trồng hoặc kinh doanh hợp pháp.

Ø Tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở trẻ em không tự ý hái và ăn các loại nấm mọc trong rừng hoặc quanh nhà.

Ø Chính quyền địa phương, ngành y tế và các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh truyền thông tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhằm nâng cao nhận thức của người dân về nguy cơ ngộ độc nấm.

Thông điệp

Không hái nấm rừng để ăn khi chưa biết chắc đó là nấm an toàn. Chỉ một bữa ăn từ nấm độc cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, thậm chí cướp đi tính mạng của nhiều người trong gia đình. Chủ động phòng ngừa là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng trong mùa mưa.

Nguồn tin: Chi cục ATVSTP tỉnh Gia Lai